Wat is het verschil tussen VAPZ, POZ en IPT?

Wat is het verschil tussen VAPZ, POZ en IPT?

VAPZ, POZ en IPT zijn drie gekende wegen om in België een aanvullend pensioen op te bouwen binnen de tweede pensioenpijler. Hoewel ze in dezelfde hoek zitten, verschillen ze in doelgroep, betaalwijze en fiscale behandeling. In dit artikel zetten we ze rustig en naast elkaar, zonder een van de drie voor te trekken.

De cijfers en regels in dit artikel gelden voor inkomstenjaar 2026. Ze kunnen wijzigen. Deze bijdrage is algemene informatie en vormt geen individueel fiscaal, juridisch of beleggingsadvies.

Drie wegen met een eigen plaats

De drie formules hebben elk een eigen doelgroep en een eigen manier waarop de premie wordt betaald. Wie je bent en hoe je werkt, bepaalt in grote lijnen welke formules in aanmerking komen.

• VAPZ: een vrijwillige tweede-pijlerformule voor zelfstandigen die sociale bijdragen verschuldigd zijn. De bijdragen worden betaald vanuit het privé- of beroepsbudget.
• POZ: een aanvullende tweede-pijleroptie die met private middelen wordt betaald. In de praktijk is ze vooral relevant voor zelfstandigen zonder vennootschap die geen IPT via een vennootschap opbouwen.
• IPT: een pensioenovereenkomst voor zelfstandige bedrijfsleiders met een vennootschap, waarbij de vennootschap de premie stort.

Welke formule bij jouw situatie past, hangt onder meer af van je rechtsvorm, je inkomen, je bestaande pensioenrechten en je doelstellingen.

VAPZ: vrijwillig, met bijdragen uit het eigen budget

De Vrije Aanvullende Pensioenvoorziening voor Zelfstandigen is bedoeld voor zelfstandigen die sociale bijdragen verschuldigd zijn, zoals hoofdberoep- en bijberoep-zelfstandigen, meewerkende partners en vrije beroepen. De bijdragen worden betaald vanuit het privé- of beroepsbudget.

De gestorte bijdragen zijn onder wettelijke voorwaarden fiscaal aftrekbaar als beroepskost. Daardoor kan de storting zowel de personenbelasting als de basis voor de sociale bijdragen beïnvloeden. Hoe groot dat voordeel in jouw situatie uitvalt, hangt af van je inkomen, je tarief en je persoonlijke omstandigheden. Het is dus geen vaste besparing, en er is geen absoluut maximum of precieze 2026-bedrag dat voor iedereen op dezelfde manier geldt; de ruimte wordt persoonlijk berekend op basis van een referte-inkomen en wettelijke plafonds.

POZ: een aanvulling voor wie geen vennootschap heeft

De Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen is een aanvullende tweede-pijleroptie die met private middelen wordt betaald. In de praktijk is ze vooral relevant voor zelfstandigen zonder vennootschap die geen IPT via een vennootschap opbouwen.

Voor het deel van de premie dat binnen de voorwaarden valt, geldt een belastingvermindering van 30% voor hoofdwaarborgen, verhoogd met de eventuele gemeentebelasting. Die ruimte wordt persoonlijk bepaald, onder meer via de 80%-regel, en geeft dus geen garantie van een vast resultaat. De precieze besparing verschilt per persoon en per jaar.

De actuele regeling rond een mogelijke premietaks of hervormingen kan in de tijd evolueren. Controleer daarom vooraf, op basis van je contract en de dan geldende fiscale regels, welke behandeling op jouw situatie van toepassing is. Spreek hierbij niet van een stellig tarief dat altijd geldt.

IPT: voor de bedrijfsleider met een vennootschap

De Individuele Pensioentoezegging is bedoeld voor zelfstandige bedrijfsleiders met een vennootschap. De vennootschap doet de toezegging en stort de premie; het opgebouwde kapitaal is bestemd voor de bedrijfsleider.

Onder voorwaarden valt de premie binnen de kostenfiscaliteit van de vennootschap, waarbij de 80%-regel een rol speelt als grens voor de aftrekbaarheid. Of en in welke mate de premie aftrekbaar is, hangt af van je situatie, je bezoldiging en je bestaande pensioenrechten.

Backservice, het inhaalend opbouwen van voorbije jaren, kan onder bepaalde voorwaarden een optie zijn. Of het in jouw dossier zinvol en toegelaten is, mag pas na een individuele berekening worden beoordeeld; het is geen standaardmaatregel.

De voorschot- of pandgevingsmogelijkheid voor vastgoedfinanciering is contract- en situatiegebonden. Ze is geen standaardrecht en vormt geen beleggingsadvies. Of zo'n constructie in jouw geval kan, moet op basis van je contract en persoonlijke situatie worden nageleken.

Wat is de 80%-regel?

De 80%-regel is een fiscale aftrekbaarheidsgrens. Daarbij worden je wettelijk pensioen en je aanvullend pensioen, omgerekend als een jaarlijkse rente, vergeleken met een referentie- of normale bezoldiging. De som mag die referentie niet overschrijden.

De berekeningswijze is technisch. Onder meer je referte-inkomen, je bestaande rechten en je loopbaan spelen mee, en de regels kunnen in de tijd wijzigen. De beschikbare ruimte is dus persoonlijk en kan niet zomaar van een tabel worden afgelezen. Laat de ruimte daarom vooraf berekenen voordat je een premie vastlegt.

Vergelijk VAPZ, POZ en IPT

Onderstaande tabel is een algemene oriëntatie voor inkomstenjaar 2026, geen vaste belofte of persoonlijke berekening. Scroll op een kleiner scherm horizontaal om alle kolommen te bekijken.

Vastgoedfinanciering is dus niet bij alle drie op dezelfde manier mogelijk. Of een voorschot of pandgeving kan, hangt af van het voertuig, het contract, de financiering en je persoonlijke situatie.

Welke weg past bij jou?

Er is geen algemeen antwoord op welke formule de juiste is. VAPZ kan voor veel zelfstandigen een startpunt zijn. POZ kan een aanvulling vormen wanneer je ruimte overhoudt. IPT kan worden onderzocht wanneer je via een vennootschap werkt. De juiste keuze hangt af van je rechtsvorm, je inkomen, je bestaande rechten en je doelstellingen.

Omdat de berekeningen en de fiscale behandeling persoonlijk zijn, kan een individuele simulatie en gerichte begeleiding nuttig zijn. VermogensWijzer bekijkt samen met jou hoe deze formules binnen jouw situatie kunnen passen.

De cijfers en regels in dit artikel gelden voor inkomstenjaar 2026 en kunnen wijzigen. Deze bijdrage is algemene informatie en vormt geen individueel fiscaal, juridisch of beleggingsadvies.