Alles over POZ: aanvullend pensioen voor zelfstandigen zonder vennootschap

Alles over POZ: aanvullend pensioen voor zelfstandigen zonder vennootschap

De Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen, kortweg POZ, is een formule waarmee zelfstandigen zonder vennootschap een aanvullend pensioen kunnen opbouwen. Sinds 2018 kan de POZ, bovenop het VAPZ, een extra mogelijkheid bieden om fiscaal te sparen voor later.

De regels en fiscale behandeling in dit artikel gelden voor inkomstenjaar 2026. Ze kunnen wijzigen. Deze bijdrage is algemene informatie en vormt geen individueel fiscaal, juridisch of beleggingsadvies.

Wat is een POZ en voor wie is het bedoeld?

POZ staat voor Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen. Het gaat om een individuele pensioenovereenkomst binnen de tweede pensioenpijler, bedoeld voor zelfstandigen zonder vennootschap. Denk bijvoorbeeld aan eenmanszaken en vrije beroepers die geen IPT via een vennootschap kunnen opbouwen.

De premies die binnen de wettelijke voorwaarden vallen, geven recht op een belastingvermindering van 30%, verhoogd met de eventuele gemeentebelasting. De POZ wordt daarom vaak vergeleken met langetermijnsparen, maar de persoonlijke ruimte wordt volgens een andere berekening bepaald.

Waarom werd de POZ ingevoerd?

Zelfstandigen met een vennootschap kunnen onder voorwaarden via hun vennootschap een Individuele Pensioentoezegging of IPT opbouwen. Voor zelfstandigen zonder vennootschap was de ruimte binnen de tweede pijler lange tijd vooral beperkt tot het VAPZ.

De POZ maakt het mogelijk om ook zonder vennootschap een aanvullende pensioenopbouw te voorzien bovenop het VAPZ. Of dat in jouw situatie zinvol is, hangt af van je inkomen, bestaande pensioenrechten en doelstellingen.

Wat zijn de fiscale voordelen van een POZ?

Voor het deel van de premie dat binnen de 80%-regel valt, geldt een belastingvermindering van 30% in de personenbelasting. Op een POZ-premie is doorgaans ook een premietaks van 4,4% verschuldigd. Die taks wordt bij de storting aangerekend en is niet recupereerbaar.

Indicatief voorbeeld

Stel dat je € 2.000 voor pensioenopbouw stort en de premietaks van 4,4% afzonderlijk wordt aangerekend:

• Pensioenpremie: € 2.000.
• Premietaks: € 88.
• Belastingvermindering op de pensioenpremie: € 600, vóór eventuele gemeentebelasting.
• Indicatief verschil tussen de premietaks en de belastingvermindering: € 512.

De uiteindelijke fiscale impact hangt af van je aangifte, contractopbouw en persoonlijke situatie. Dit voorbeeld is geen garantie van een nettoresultaat.

Waarom eerst het VAPZ bekijken?

Een POZ kan interessant zijn, maar het VAPZ wordt vaak eerst bekeken. VAPZ-premies zijn onder voorwaarden aftrekbaar als beroepskost en kunnen daardoor zowel de personenbelasting als de basis voor sociale bijdragen beïnvloeden. Bij een POZ bestaat het voordeel uit een belastingvermindering van 30%, binnen de 80%-regel.

Dat betekent niet dat een POZ voor iedereen pas relevant is nadat het VAPZ volledig is benut. De juiste volgorde hangt af van je beschikbare budget, sociale bescherming, pensioenruimte en persoonlijke doelen. Een individuele simulatie kan daarbij duidelijkheid geven.

Wie kan een POZ afsluiten in België?

De POZ richt zich op zelfstandigen zonder vennootschap die sociale bijdragen verschuldigd zijn, waaronder:

• Zelfstandigen met een eenmanszaak.
• Vrije beroepers zonder vennootschap.
• Zelfstandigen in hoofdberoep.

Zelfstandigen die via een vennootschap werken, bekijken doorgaans eerst de mogelijkheden van een IPT. De toepasselijke voorwaarden verschillen per situatie.

Tak 21 of tak 23: hoe wordt je POZ belegd?

Een POZ wordt ondergebracht in een verzekeringscontract. Daarbij bestaan doorgaans twee beleggingsvormen:

• Tak 21: een meer defensieve formule met een gewaarborgd basisrendement en mogelijk winstdeelname, afhankelijk van het contract.
• Tak 23: een formule gekoppeld aan beleggingsfondsen, met marktrisico en zonder kapitaalgarantie.

Sommige contracten combineren beide. Welke invulling passend is, hangt onder meer af van je horizon, doelstellingen en risicobereidheid. Dit artikel doet geen uitspraak over verwachte rendementen.

Hoeveel mag je jaarlijks storten in een POZ?

Voor een POZ bestaat er geen algemeen vast jaarplafond zoals bij het VAPZ. De ruimte is persoonlijk en wordt begrensd door de 80%-regel. Daarbij mag de som van je wettelijk pensioen en aanvullende pensioenrechten uit de tweede pijler, zoals VAPZ en POZ, omgerekend niet boven 80% van het gemiddelde gecorrigeerde beroepsinkomen van de drie voorgaande belastbare periodes uitkomen.

Die berekening is technisch en houdt rekening met onder meer je referte-inkomen, bestaande VAPZ-rechten en het geraamde wettelijk pensioen. Laat de beschikbare ruimte daarom berekenen voordat je een premie vastlegt.

Wanneer wordt het POZ-kapitaal uitgekeerd?

De uitbetaling is gekoppeld aan de wettelijke pensioenleeftijd en de voorwaarden rond effectieve pensionering die op dat moment gelden. Bij uitkering gelden onder meer de toepasselijke fiscale en sociale inhoudingen. De precieze behandeling kan afhangen van de wettelijke regels en de omstandigheden op het moment van uitbetaling.

Is een POZ interessant voor zelfstandigen zonder vennootschap?

Een POZ kan een nuttige aanvulling zijn voor zelfstandigen zonder vennootschap die extra pensioen willen opbouwen nadat hun bestaande mogelijkheden zijn bekeken. Ze kan onder meer:

• Ruimte bieden om aanvullend te sparen naast een VAPZ.
• Een belastingvermindering van 30% voorzien binnen de 80%-regel.
• Gecombineerd worden met andere pensioen- en spaarvormen, afhankelijk van je situatie.

Conclusie: POZ als mogelijke aanvulling op een VAPZ

De POZ is een instrument voor zelfstandigen zonder vennootschap die hun aanvullende pensioenopbouw willen versterken. De fiscale behandeling is anders dan die van het VAPZ, terwijl de persoonlijke pensioenruimte via de 80%-regel wordt bepaald.

Omdat de berekening en de geschikte volgorde persoonlijk zijn, kan een simulatie en gerichte begeleiding nuttig zijn. VermogensWijzer bekijkt samen met jou hoe VAPZ, POZ en andere mogelijkheden binnen jouw situatie kunnen passen.

De regels en cijfers in dit artikel gelden voor inkomstenjaar 2026 en kunnen wijzigen. Deze bijdrage is algemene informatie en vormt geen individueel fiscaal, juridisch of beleggingsadvies.